„Bursztynowa Komnata” – materia, pamięć i odpowiedzialność. Monika Błaszkowska w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku.

10 stycznia odbył się wernisaż wystawy zatytułowanej „Bursztynowa Komnata”. Ekspozycja prezentowana jest w głównej siedzibie Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku na Ołowiance. To wyjątkowe wydarzenie artystyczne, które z powodzeniem łączy sztukę współczesną, design i naukę z refleksją nad kondycją współczesnego świata. Wystawa prezentuje najnowsze realizacje Moniki Błaszkowskiej — artystki, architektki i projektantki rozpoznawalnej zarówno w Polsce, jak i na arenie międzynarodowej.

Twórczość Błaszkowskiej sytuowana jest na styku wielu dziedzin. Artystka konsekwentnie nadaje materii nowe znaczenia, traktując ją jako nośnik pamięci, czasu i odpowiedzialności. Jej prace stanowią odpowiedź na współczesne wyzwania cywilizacyjne i ekologiczne — nie poprzez dosłowny manifest, lecz przez subtelny dialog między materią organiczną, surowcem wtórnym a technologią. To sztuka wymagająca, a jednocześnie niezwykle zmysłowa, przyciągająca odbiorcę zarówno formą, jak i głębią treści.
Znakiem rozpoznawczym artystki są autorskie kolaże 3D, reliefy epoksydowe oraz obiekty z upcyclingu, w których wykorzystuje materiały przeznaczone do recyklingu. Plastik, stare tkaniny, łupiny orzecha, czy cebuli a także bursztyn i minerały zostają w jej pracach przekształcone w obiekty o wysokich walorach estetycznych i symbolicznych. Błaszkowska nadaje „rzeczom niepotrzebnym” nowe życie, strukturę i sens, tworząc dzieła o wyjątkowej sile oddziaływania.

Artystka posiada cztery patenty na innowacyjne materiały ekologiczne, m.in. płytę z łupin orzecha NØD, PLASTRYKO z recyklingu PET, terrazzo korkowe oraz NEW MARMUR, powstający z odpadów odzieżowych. Rozwiązania te znajdują zastosowanie zarówno w projektach artystycznych, jak i użytkowych, co czyni jej twórczość szczególnie istotną w kontekście współczesnego, odpowiedzialnego designu.
Dorobek Moniki Błaszkowskiej obejmuje liczne prezentacje na prestiżowych wydarzeniach artystycznych na świecie. Jej prace były pokazywane m.in. podczas Venice Design w ramach Biennale Architektury w Wenecji, gdzie spotkały się z uznaniem Europejskiego Centrum Kultury, a także na wystawie The Design, Dine & Make a Difference w Dubaju, gdzie artystka otrzymała Nagrodę Publiczności za interaktywną realizację Irreversible Impact. Reprezentowała Polskę również w Szanghaju, Hongkongu i Ningbo.

Szczególne miejsce w jej twórczości zajmuje bursztyn — zarówno bałtycki, jak i pozyskiwany w innych częściach świata. Jako pierwsza Polka wykorzystała bursztyn wydobywany w chińskim Fushun, gdzie prowadziła również wykłady o designie. Minerały, skamieliny i kamienie półszlachetne, często liczące ponad 200 milionów lat, stają się w jej pracach „kroplami zaklętej historii” oraz elementami narracji o cykliczności natury i przenikaniu się przeszłości z teraźniejszością.

Na wystawie „Bursztynowa Komnata” widoczne są dwa wyraźne nurty twórczości artystki. Pierwszy obejmuje realizacje designerskie — obiekty o charakterze użytkowym, określane mianem „biżuterii dla wnętrz”, odnajdujące się zarówno w luksusowych aranżacjach, jak i bardziej kameralnych przestrzeniach. Drugi nurt stanowią dzieła refleksyjne, będące artystyczną odpowiedzią na problemy współczesnego świata: degradację środowiska, nadmiar, konsumpcjonizm i odpowiedzialność człowieka za planetę. Błaszkowska symbolicznie „zamyka czas w materii”, tworząc pomost między epokami i podkreślając ciągłość procesów naturalnych.

Szczególnym zaskoczeniem ekspozycji jest praca z wykorzystaniem kolorystyki kimona, w której artystka prowadzi dialog z ręcznie malowaną tkaniną, łącząc narrację kulturową z własnym językiem artystycznym. Wiele realizacji przyjmuje formę płaskorzeźb i obiektów trójwymiarowych, często wzbogaconych o 24-karatowe złoto i oprawionych w złocone portugalskie oraz włoskie ramy, co podkreśla luksusowy, a zarazem ponadczasowy charakter dzieł.
Na szczególną uwagę zasługuje stary, rzeźbiony stół, jedna z najnowszych projektów artystki, którego blat wykonano ze zmielonych plastikowych manekinów. Zachwyca on zarówno odwagą materiałową, jak i elegancją formy – inkrustacja z materiału recyklingowego przybiera tu niemal jubilerski charakter. Każda kolejna now praca wzbogacająca wystawę, stała się kolejnym przystankiem, zmuszającym odbiorcę do uważnego spojrzenia i odczytania wielowarstwowej narracji.

Artystka często zaskakuje nietypowymi rozwiązaniami technologicznymi, związanymi z autorską obróbką materiałów z odzysku. Jej realizacje tworzą nową historię i nowy język artystycznego wyrazu. Obecność bursztynu oraz połyskujących elementów, takich jak złocenia, nadaje pracom elegancję i wyrafinowany szyk.
Monika Błaszkowska, znana również pod pseudonimem Moka, w 2020 roku założyła autorskie studio Migaloo Home, specjalizujące się w tworzeniu artystycznych płyt meblowych oraz form użytkowych z materiałów powstających z odzysku. Jej działalność projektowa i artystyczna wyrasta ze wspólnego źródła – potrzeby budowania opowieści poprzez materię. Od 2023 roku pełni funkcję członkini Zarządu Okręgu Gdańskiego ZPAP.
Wystawa „Bursztynowa Komnata” to nie tylko prezentacja imponującego dorobku artystycznego, lecz przede wszystkim dojrzała i poruszająca opowieść o materii, pamięci i odpowiedzialności. Twórczość Moniki Błaszkowskiej udowadnia, że sztuka współczesna może być jednocześnie piękna, zaangażowana i głęboko humanistyczna — zdolna wydobyć sens i estetykę z tego, co pozornie niepotrzebne. To wyrazisty i istotny głos naszych czasów.

Wystawa zyskała dodatkowy, niezwykle wartościowy wymiar dzięki prezentacji prac młodych artystek, zaproszonych przez Monikę Błaszkowską, znaną z aktywnego wspierania i promowania młodych twórców.

Szczególną uwagę zwracała praca Lindy Lemon zatytułowana „Macica” – forma artystyczna przybierająca kształt wazonu, wyeksponowana na jednym ze stołów. Dzieło niesie silny, symboliczny przekaz skierowany do kobiet, odnosząc się do troski o zdrowie i świadomości własnego ciała. Subtelna forma połączona z ważnym społecznym przesłaniem sprawiła, że praca stała się jednym z najbardziej poruszających elementów ekspozycji.

Na wystawie zaprezentowano również dzieło Mai Gałeckiej, młodej artystki, która stworzyła autorską gdańską grafikę w nowatorski sposób przeniesioną na podstawę stołu. Blat zaprojektowany przez Monikę Błaszkowską oraz artystycznie opracowana podstawa stworzyły unikatowy przedmiot użytkowy o indywidualnym charakterze, łączący design i sztukę współczesną.

Warto wspomnieć także o Witoldzie Godlewskim, którego współpraca przy stole Hollander była przykładem twórczej kooperacji i dialogu artystycznego, podkreślającego ideę wspólnego tworzenia dzieł ponad podziałami i pokoleniami.
Artystyczną atmosferę wydarzenia dopełniła oprawa muzyczna. Publiczność miała okazję wysłuchać utworów francuskich w wykonaniu młodej wokalistki Ewy Weiss, urodzonej w Stanach Zjednoczonych, a obecnie mieszkającej w Polsce. Jej występ subtelnie podkreślił międzynarodowy i otwarty charakter wydarzenia.

Organizatorami wystawy byli: Związek Polskich Artystów Plastyków Okręg Gdański, Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku oraz Migaloo Home Sp. z o.o.. Patronat honorowy objęło Międzynarodowe Stowarzyszenie Bursztynników. Patronat medialny: Radio Gdańsk S.A., Prestiż – Magazyn Trójmiejski. Portal Gdańsk Miasto Marzeń dziękuje za zaproszenie.
Publiczność może zwiedzać wystawę w głównej siedzibie Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku na Ołowiance od 10 stycznia do 1 marca 2026 roku.

Foto / tekst: Beata Lewandowska