Spotkanie podróżnicze „Kwiatek w Etiopii”. Herbaciarnia u Oblatów.

13 marca w Herbaciarni u Oblatów odbyło się wyjątkowe spotkanie podróżnicze z fotoreporterem i dziennikarzem Robertem Kwiatkiem. Wydarzenie, zorganizowane przez Oblackie Centrum Edukacji i Kultury w Gdańsku, zgromadziło liczną publiczność zainteresowaną podróżami, fotografią oraz kulturą Afryki. Frekwencja i żywe reakcje uczestników pokazały, jak wielkie zainteresowanie wzbudza tematyka dalekich wypraw i spotkań z innymi kulturami.

Wieczór wypełniła barwna opowieść o Etiopii – kraju niezwykłym, pełnym kontrastów, kolorów i różnorodności. Dzięki fotografiom i osobistej narracji autora słuchacze mogli przenieść się w miejsca odległe geograficznie i kulturowo, poznać codzienne życie mieszkańców, ich mentalność, tradycje oraz niezwykłe krajobrazy. Pokaz zdjęć wykonanych przez Roberta Kwiatka ukazywał zarówno surowe piękno etiopskiej przyrody, jak i portrety ludzi, których los postawił na drodze podróżnika. Były to obrazy pełne emocji i autentyczności – fotografie biało – czarne oraz kolorowe, przedstawiające życie w odległych wioskach, tętniące energią miasta, a także miejsca święte i ważne dla historii tego regionu.

Prelegent opowiadał o chwilach trudnych i niebezpiecznych, które zdarzają się podczas podróży w odległe zakątki świata, ale również o spotkaniach z ludźmi, którzy mimo różnic kulturowych potrafią okazać ogromną życzliwość i gościnność. Nie zabrakło ciekawostek dotyczących odwiedzanych miejsc, historii i współczesności kraju, który dziś liczy około 138 milionów mieszkańców i należy do najszybciej rozwijających się państw Afryki.

Etiopia to jedno z najstarszych państw świata i zarazem jeden z najbardziej fascynujących krajów Afryki. Uważana jest za jedną z kolebek ludzkiej cywilizacji – to właśnie na tych terenach odkryto jedne z najstarszych szczątków przodków człowieka, żyjących około 4–6 milionów lat temu. Etiopia posiada miejsca bogate w sztuki naskalną, prehistoryczną, głównie na północy (region Tigraj) oraz wschodzie (Harla, okolice Dire Daua). Przedstawiają one sceny polowań, udomowione zwierzęta (bydło) oraz symbole, datowane od neolitu. Najważniejsze to malowidła w jaskiniach, m.in. w okolicach Aksum, rzadziej petroglify (ryty). Stanowiska te są cennym źródłem wiedzy o zmianach klimatycznych (z terenów zielonych na pustynne) oraz ewolucji kultur pasterskich w Afryce.

Kraj ten zachwyca niezwykłą różnorodnością etniczną i kulturową, ponieważ żyje tam ponad osiemdziesiąt grup etnicznych posługujących się własnymi językami i kultywujących odmienne tradycje. Etiopia to również ogromne bogactwo krajobrazów – od górskich płaskowyżów i głębokich dolin po półpustynne obszary i zielone tereny rolnicze. Państwo to jest jedynym krajem na tym kontynencie, które nigdy nie zostało trwale skolonizowane.

W okresie, gdy Polska miała porównywalną liczbę ludności i przeżywała powojenny „boom demograficzny”, zaczynając od około 28 mln mieszkańców, w Etiopii w 1956 r. było około 26 mln ludności. W Polsce liczba ta zatrzymała się na poziomie około 38 mln i obecnie notujemy spadek. W Etiopii natomiast liczba ludności stale rośnie. Rodziny są tam zazwyczaj bardzo liczne – zdarza się, że mają nawet do 15 dzieci.

Etiopia jest krajem w większości chrześcijańskim i jednym z najstarszych ośrodków tej religii na tym kontynencie. Etiopia przyjęła chrześcijaństwo jako religię państwową w IV wieku n.e. (około 330 r. n.e.) za panowania króla Ezany z Aksum, co czyni ją jednym z najstarszych chrześcijańskich narodów, obok Armenii i Gruzji. Ciekawostką jest również kalendarz używany przez Etiopczyków. Nie posługują się oni kalendarzem gregoriańskim, lecz starszym kalendarzem etiopskim, wywodzącym się z tradycji koptyjskiej. Dlatego obecnie jest tam rok 2018. Kalendarz ten składa się z 13 miesięcy – dwunastu po 30 dni oraz jednego krótkiego miesiąca na końcu roku. Nowy Rok w Etiopii przypada 11 września, dlatego mieszkańcy kraju nie przywiązują szczególnej wagi do daty 1 stycznia.

Etiopia słynie także z kawy, której jest kolebką. W wielu regionach kraju można spróbować kawy o niezwykle intensywnym, głębokim smaku i wyjątkowym aromacie, często przygotowywanej podczas tradycyjnej ceremonii parzenia. Dla wielu osób jest to jedna z najsmaczniejszych i najbardziej charakterystycznych kaw na świecie.

Jednym z najważniejszych punktów wyprawy Roberta Kwiatka była Lalibela – miejsce uznawane za jeden z największych cudów architektury sakralnej świata. Znajduje się tam kompleks jedenastu monolitycznych kościołów wykutych w litej skale w XII i XIII wieku. Te niezwykłe świątynie, wpisane na listę UNESCO jako światowe dziedzictwo kulturowe, nazywane są często „anielskimi kościołami”. Według miejscowej tradycji ich powstawaniu miały pomagać anioły, ponieważ skala przedsięwzięcia wydawała się niemożliwa do zrealizowania przez ludzi.

Kościoły Lalibeli nie są budowane w tradycyjny sposób – zostały wykute w jednym bloku skały, w głąb ziemi. Kompleks podzielony jest na dwie główne grupy, symbolicznie rozdzielone rzeką Jordan. Do najważniejszych świątyń należą monumentalna Bet Medhane Alem, największy kościół w Lalibeli o formie bazyliki, oraz Bet Giyorgis – niezwykła świątynia w kształcie krzyża, uznawana za najlepiej zachowaną w całym kompleksie. Do dziś miejsce to jest ważnym centrum pielgrzymkowym etiopskiego Kościoła ortodoksyjnego, a jego duchowa atmosfera robi ogromne wrażenie na odwiedzających.

Spotkanie w Herbaciarni u Oblatów zaszczycili swoją obecnością zaproszeni goście, wśród nich Roman Rojek, honorowy konsul Etiopii w Polsce oraz autor albumu „Etiopia – na 21 dni lub na całe życie”. Konsul podzielił się refleksją o swoim szczególnym związku z tym krajem.

Wśród zaproszonych gości znaleźli się również Maria Giedz – historyk sztuki, konserwator zabytków, dziennikarka i podróżniczka, podróżnik Adam Mazurek oraz dziennikarz Oskar Bąk związany z Radio Gdańsk, podróżnik i miłośnik Etiopii, z którą łączą go także osobiste więzi rodzinne. Bedzie on brał wkrótce udział – jako jedyny Polak, czym możemy się poszczycić – w szczycie Unia Afrykańska, który odbędzie się w Addis Abebie. Podczas wydarzenia stolica Etiopii stanie się na kilka dni światowym centrum dyplomacji, goszcząc przywódców państw Afryki oraz sekretarza generalnego Organizacja Narodów Zjednoczonych. Obecność gości nadała spotkaniu jeszcze bardziej międzynarodowy i podróżniczy charakter.

Sam bohater wieczoru, Robert Kwiatek, to postać niezwykle barwna. Fotoreporter i dziennikarz, a także działacz opozycji antykomunistycznej, od lat dokumentuje ważne wydarzenia społeczne i historyczne. Jako młody chłopak trenujący łyżwiarstwo figurowe w gdańskiej Hali Olivii był świadkiem historycznego I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ Solidarność, który odbył się tam w 1981 roku. To doświadczenie ukształtowało jego wrażliwość społeczną i późniejszą potrzebę dokumentowania rzeczywistości.

Jako fotoreporter pracował w wielu miejscach również tych dotkniętych konfliktami – dokumentował realia wojny w byłej Jugosławii, a w pierwszych dniach rosyjskiej inwazji na Ukrainę był jednym z pierwszych polskich fotoreporterów relacjonujących dramatyczne wydarzenia za wschodnią granicą. Za swoją działalność w 2022 został uhonorowany tytułem Osobowości Roku podczas gali z okazji 77. urodzin Radia Gdańsk.

Spotkanie miało niezwykle żywą atmosferę – publiczność z zainteresowaniem słuchała opowieści, zadawała pytania i dzieliła się własnymi refleksjami o podróżach. Wieczór stał się nie tylko prezentacją fotografii, ale także inspirującą rozmową o wrażliwości, o sztuce patrzenia na świat i o tym, jak podróż potrafi zmienić sposób postrzegania rzeczywistości.

Współorganizatorami wydarzenia było Oblackie Centrum Edukacji i Kultury oraz Portal Gdańsk Miasto Marzeń, który objął spotkanie patronatem medialnym

Tekst: Beata Lewandowska / Foto: Robert Kwiatek, Beata Lewandowska