Między pamięcią a strukturą emocji. O wystawie „For You” Gagika Parsamiana.

Między pamięcią a strukturą emocji. O wystawie „For You” Gagika Parsamiana.

Wystawa Gagika Parsamiana „For You” jest wystawą szczególną, skierowaną do kobiet i stworzoną w hołdzie dla nich. Prezentowana w przestrzeni Związku Ormiańskiego w Gdańsku, wpisuje się w konsekwentnie rozwijaną przez twórcę linię twórczą, w której natura — a dokładniej jej zapamiętany, przetworzony obraz — staje się punktem wyjścia dla rozważań o sztuce, o malarstwie jako nośniku emocji i doświadczenia.

Deklarowana dedykacja dla kobiet ma w tym przypadku charakter gestu uprzejmości. Wyłącznie jednak nie tylko w ten sposób powinniśmy ją rozpatrywać. Stanowi raczej subtelny kontekst interpretacyjny, kierujący uwagę ku takim kategoriom jak wrażliwość, intuicja czy emocjonalna intensywność percepcji. Parsamian nie ilustruje jednak tych pojęć w sposób dosłowny — jego strategia polega na budowaniu napięć wizualnych, które wymykają się jednoznacznym odczytaniom.
Artysta operuje językiem malarskim sytuującym się pomiędzy abstrakcją a organiczną sugestią formy. Motywy kwiatowe, choć wyraźnie obecne, nie pełnią funkcji przedstawieniowej. Ulegają rozproszeniu w strukturze obrazu, stając się elementem większego układu rytmicznego. W efekcie kompozycje Parsamiana funkcjonują nie jako obrazy „czegoś”, lecz jako autonomiczne układy energii wizualnej.

Na szczególną uwagę zasługuje sposób organizacji przestrzeni malarskiej. Parsamian konsekwentnie rezygnuje z klasycznej perspektywy i hierarchizacji planów. Brak centralnego punktu odniesienia sprawia, że odbiorca zmuszony jest do porzucenia nawykowego, linearnego sposobu percepcji. Obraz nie prowadzi wzroku — przeciwnie, rozprasza go, zmuszając do nieustannego negocjowania relacji między jego fragmentami. W tym sensie jego malarstwo można rozpatrywać w kategoriach wizualnego kontrapunktu. Poszczególne elementy — plamy barwne, linie, faktury — funkcjonują jako równorzędne „głosy”, które nie podporządkowują się nadrzędnej strukturze, lecz współistnieją w dynamicznym napięciu. To właśnie ta wielogłosowość stanowi o sile jego prac. Obrazy nie są zamkniętymi kompozycjami, lecz procesami — zdarzeniami rozgrywającymi się w czasie percepcji.

Istotnym komponentem tej strategii jest materia malarska. Parsamian eksponuje ślad gestu, budując powierzchnię obrazu w sposób niemal „reliefowy”. Faktura nie tylko wzmacnia ekspresję, ale też destabilizuje granicę między przedstawieniem a obiektem. Kwiaty — motyw powracający — tracą swoją dekoracyjność, stając się raczej nośnikiem intensywności, formą energii niz rozpoznawalnym elementem natury. Nie bez znaczenia pozostaje kontekst biograficzny artysty. Urodzony w Eczmiadzynie (Armenia), ukształtowany w tradycji ormiańskiej szkoły malarstwa, Parsamian przenosi do swojej twórczości doświadczenie odmiennego pejzażu kulturowego i klimatycznego. Intensywność barwy, charakter światła, a także szczególna relacja z naturą znajdują odzwierciedlenie w jego pracach.

Po przeniesieniu się do Polski w 1994 roku artysta nie tyle porzucił ten idiom, co poddał go reinterpretacji, wpisując w nowy kontekst kulturowy. Równoległa działalność w obszarze rzeźby i ceramiki potwierdza jego zainteresowanie materią jako nośnikiem ekspresji. Formy przestrzenne, często o charakterze organicznym lub antropomorficznym, rozwijają wątki obecne w malarstwie, ale też w ceramice przenosząc je w wymiar fizycznej obecności. Szczególnym przypadkiem jest prywatny ogród artysty — przestrzeń, w której sztuka przestaje być autonomicznym obiektem, a staje się elementem najbliższego środowiska artysty, gdzie można odnaleźć akcenty twórcze. Osadzone w nim rzeźby artysty dają poczucie równowagi dla naszych zmysłów, ale zaskakują interpretacją twórczą.

Wystawa „For You” nie przynosi radykalnego zwrotu w twórczości Parsamiana, ale też nie sprawia takiego wrażenia, jakby była jedynie powtórzeniem wcześniejszych rozwiązań. Jej siła tkwi w konsekwencji i pogłębianiu raz obranej drogi. Artysta nie eksperymentuje dla samego gestu zmiany — rozwija język, który wypracował, doprowadzając go do coraz większej klarowności.

Uhonorowanie artysty za wybitne zasługi przez Prezydenta RP ma w tym kontekście wymiar nie tylko symboliczny, ale i kulturowy — podkreśla znaczenie jego działalności jako pomostu między tradycjami, pomostu wszystkich artystów o charakterze międzynarodowym. To tutaj w Związku Ormiańskim w Gdańsku scala się tę ideę, gdzie prezentowane są prace nie tylko polskich artystów, ale również innej narodowości.

W efekcie wystawa „For You” jawi się jako propozycja wymagająca od odbiorcy uważności. Nie oferuje łatwej narracji ani jednoznacznych znaczeń. Zamiast tego proponuje doświadczenie — intensywne, wielowarstwowe i otwarte.

Beata Lewandowska