„Solidarność” krytykuje zmiany MEN. Związek ostrzega przed chaosem w szkołach
Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” wydał negatywną opinię do projektu rozporządzenia Ministerstwa Edukacji z 5 maja 2026 r. dotyczącego oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów w szkołach publicznych. Zdaniem związku proponowane przepisy nie rozwiązują najważniejszych problemów polskiej szkoły, a jednocześnie mogą zwiększyć obciążenia nauczycieli, ograniczyć ich autonomię zawodową i wywołać nowe konflikty między szkołami, rodzicami oraz uczniami.
Spór o prace domowe
Najwięcej zastrzeżeń „Solidarności” budzi kwestia prac domowych. Projekt MEN utrzymuje zasadę, że w klasach IV–VIII szkoły podstawowej pisemne i praktyczno-techniczne prace domowe pozostają nieobowiązkowe i nie podlegają ocenianiu. Jednocześnie nauczyciele mieliby obowiązek sprawdzania każdej wykonanej pracy oraz przekazywania uczniom informacji zwrotnej.
Dodatkowo projekt zakłada możliwość uwzględniania systematyczności wykonywania prac domowych przy ustalaniu rocznej oceny klasyfikacyjnej.
Zdaniem związku zawodowego takie rozwiązanie jest wewnętrznie sprzeczne.
– Z jednej strony prace domowe mają być dobrowolne, z drugiej ich wykonywanie może wpływać na ocenę ucznia. W praktyce doprowadzi to do sporów z rodzicami i uczniami oraz przerzuci odpowiedzialność za skutki niejasnych przepisów na nauczycieli – wskazuje „Solidarność”.
Według autorów opinii nowe regulacje zwiększą liczbę obowiązków nauczycieli, zmuszą ich do monitorowania systematyczności pracy uczniów oraz utrudnią skuteczne motywowanie do samodzielnej nauki poza szkołą.
Związek postuluje przywrócenie możliwości oceniania prac domowych jako elementu oceniania bieżącego, przy zachowaniu jasnych zasad określonych w przepisach i statutach szkół.
Nieostre kryteria oceny zachowania
Drugim obszarem budzącym poważne wątpliwości są proponowane zmiany dotyczące ocen zachowania.
„Solidarność” podkreśla, że szkoła powinna kształtować postawy społeczne, obywatelskie i patriotyczne, jednak kryteria oceny muszą być jednoznaczne oraz możliwe do obiektywnej weryfikacji.
Szczególną krytykę wywołał zapis dotyczący „przejmowania odpowiedzialności za własny rozwój i realizację zamierzonych celów”. Zdaniem związku może on prowadzić do oceniania nie zachowania ucznia, lecz jego motywacji, dojrzałości emocjonalnej czy sytuacji życiowej.
W opinii związkowców równie problematyczne jest kryterium „przestrzegania norm społecznych w szkole i poza nią”. Wskazują oni, że szkoła nie posiada ani narzędzi, ani kompetencji do stałego oceniania zachowania uczniów w ich życiu prywatnym, rodzinnym czy internetowym. Według „Solidarności” brak doprecyzowania tego przepisu może prowadzić do licznych sporów, nacisków na wychowawców oraz zarzutów o ingerencję szkoły w prywatność uczniów.
Egzaminy wymagają dopracowania
Bardziej pozytywnie związek ocenia propozycje dotyczące egzaminów klasyfikacyjnych, poprawkowych oraz sprawdzianów wiadomości i umiejętności.
Za słuszne uznano doprecyzowanie, że egzaminy powinny odbywać się stacjonarnie, w obecności komisji oraz bez możliwości korzystania z urządzeń telekomunikacyjnych. Jednocześnie zwrócono uwagę, że przepisy powinny przewidywać możliwość przeprowadzania egzaminów na odległość w sytuacjach, gdy stan zdrowia ucznia uniemożliwia udział w egzaminie stacjonarnym.
Zastrzeżenia budzi również sztywne określenie czasu trwania egzaminów. Zdaniem „Solidarności” powinien on być dostosowany do specyfiki poszczególnych przedmiotów oraz indywidualnych potrzeb uczniów. Reforma zajęć technicznych bez odpowiedzi na kluczowe pytania
W opinii związku MEN nie przedstawiło także przekonującej analizy skutków planowanego zastąpienia przedmiotu „technika” nowymi „zajęciami praktyczno-technicznymi”.
„Solidarność” pyta, czy szkoły dysponują odpowiednimi pracowniami, wyposażeniem i środkami bezpieczeństwa pozwalającymi na realizację zajęć o rzeczywiście praktycznym charakterze.
Związkowcy ostrzegają, że bez dodatkowych inwestycji reforma może pozostać wyłącznie zmianą nazwy.
Według autorów opinii praktyczne kształcenie techniczne wymaga odpowiednio wyposażonych pracowni, materiałów, narzędzi oraz mniejszych grup uczniów. W przeciwnym razie istnieje ryzyko stworzenia „fikcji organizacyjnej”, która nie przełoży się na rozwój rzeczywistych kompetencji technicznych młodzieży.
Krytyka Oceny Skutków Regulacji
Jednym z najmocniejszych punktów stanowiska jest krytyka Oceny Skutków Regulacji przygotowanej przez MEN.
„Solidarność” uważa za niezrozumiałe stwierdzenie, że projekt nie wywoła skutków finansowych ani organizacyjnych. Zdaniem związku nowe obowiązki związane ze sprawdzaniem prac domowych, organizacją egzaminów czy wdrażaniem nowych rozwiązań edukacyjnych będą wymagały dodatkowego czasu pracy nauczycieli i dyrektorów szkół.
Związek domaga się przygotowania nowej, rzetelnej analizy obejmującej wpływ zmian na organizację pracy szkół, koszty wdrożenia reformy, sytuację uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi oraz ryzyko wzrostu liczby sporów dotyczących oceniania.
Apel o ponowne opracowanie projektu
W podsumowaniu „Solidarność” wzywa Ministerstwo Edukacji do gruntownego przepracowania projektu rozporządzenia. Związek postuluje między innymi zmianę zasad dotyczących prac domowych, doprecyzowanie kryteriów oceny zachowania, uzupełnienie analizy skutków reformy oraz przeprowadzenie rzeczywistych konsultacji z nauczycielami, dyrektorami szkół i organizacjami związkowymi.
Zdaniem autorów opinii obecna wersja projektu nie stabilizuje systemu oceniania, lecz tworzy nowe pola konfliktów i niejasności. W związku z tym Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” wydał wobec projektu opinię negatywną.
