JANUSZ PLOTA – „SZTUKA PRZESTRZENI TRANZYTOWEJ 1986–2026”
40 lat pracy twórczej. Wernisaż w Galerii PUNKT GTPS
20 listopada 2026 r., godz. 18:00
Galeria PUNKT GTPS, ul. Chlebnicka 2, Gdańsk
Gdańsk po raz kolejny stanie się miejscem spotkania z artystą, którego twórczość od wielu dekad przekracza granice pomiędzy poszczególnymi dziedzinami sztuki. Janusz Plota – artysta intermedialny, malarz, rzeźbiarz, performer, projektant, eseista i niezależny kurator – zaprezentuje wystawę „Sztuka przestrzeni tranzytowej 1986–2026”, będącą podsumowaniem czterdziestu lat jego pracy twórczej. Wydarzenie określone zostało jako pokaz 2(9)/2026.
To nie będzie jedynie prezentacja dorobku artysty. Wystawa stanowić ma również kolejną odsłonę idei Transit Art, której Janusz Plota nadał programowy kształt w swoim manifeście z 1993 roku. Koncepcja ta wyrasta z przekonania, że sztuka może przekraczać granice – nie tylko pomiędzy technikami i mediami, ale również pomiędzy ludźmi, kulturami i sposobami postrzegania rzeczywistości.
Jak podkreśla artysta, sztuka tranzytowa nadal trwa i nieustannie się przekształca. To, co rozpoczynało się jako działania w obszarze czystych sztuk wizualnych, z czasem przechodziło w formy przestrzenne, obiekty, instalacje i działania cyfrowe. Rysunek może stać się obrazem lub obiektem, obiekt może wejść w przestrzeń filmu i wideo, a obraz – stać się elementem budującym zupełnie nową przestrzeń.
„Ta przestrzeń sztuki wraca jak bumerang” – mówi o swojej idei Janusz Plota.
I właśnie przestrzeń jest jednym z najważniejszych pojęć w jego twórczości. Nie jest ona wyłącznie fizycznym miejscem ekspozycji dzieła. Staje się obszarem dialogu, wymiany, pamięci i konfrontacji człowieka ze światem. Artysta porusza się pomiędzy malarstwem, rzeźbą, fotografią, performansem, instalacją, filmem i działaniami kuratorskimi, tworząc własny język wypowiedzi artystycznej.
Janusz Plota jest twórcą koncepcji sztuki transarchetypicznej oraz założycielem i autorem Manifestu Transit Art, zaprezentowanego w 1993 roku w Galerii EL w Elblągu. Jest również założycielem Formacji TransitartEurope, współzałożycielem Stowarzyszenia Autostrada Kultury, twórcą idei Muzeum Sztuki Tranzytowej oraz Parku Sztuki Przestrzennej w Szumiłowie koło Radzynia Chełmińskiego.
Urodzony w 1957 roku w Miastku, ukończył Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych w Gdyni na wydziale fotografii artystycznej. Studiował w PWSSP w Gdańsku, m.in. w pracowniach prof. Kazimierza Bereźnickiego i prof. Kazimierza Ostrowskiego. Dyplom uzyskał w pracowni prof. Kazimierza Ostrowskiego w 1986 roku. Jest doktorem sztuki.
Czterdzieści lat jego aktywności artystycznej to również dziesiątki projektów, sympozjów, wystaw, festiwali i przedsięwzięć kuratorskich realizowanych w Polsce, Europie i Azji. Wśród nich znalazły się m.in. projekty Ecoart Europe, Transitart Europe, Lustra Wolności, Space of Memory, Sztuka Lotu – Lot Sztuki, Sztuka Umysłowa Transitart, Humus of Art – Art of Humus, a także projekty związane z pamięcią, wolnością, przestrzenią publiczną i dialogiem kultur.
Twórczość artysty prezentowana była podczas licznych międzynarodowych wydarzeń artystycznych, m.in. w Chinach, Szwecji, Niemczech, Włoszech, Tajlandii, Egipcie, Iranie, Bangladeszu, Serbii i Korei Południowej. Jego realizacje znajdują się również w kolekcjach muzealnych i prywatnych, w tym w kolekcjach instytucji artystycznych w Polsce i za granicą.
Ważnym obszarem działalności Janusza Ploty pozostaje także sztuka zaangażowana w refleksję nad kondycją współczesnego świata. W realizacjach performatywnych, ekologicznych i filmowych podejmuje temat ochrony przyrody, odpowiedzialności człowieka za otaczającą rzeczywistość, a także wpływu polityki na kwestie niezależności i wolności.
Transit Art nie zamyka się więc w jednej definicji. Jest raczej procesem nieustannego przechodzenia – od obrazu do obiektu, od obiektu do przestrzeni, od przestrzeni do działania, od jednostkowej wypowiedzi artysty do dialogu z odbiorcą.
„Sztuka przestrzeni tranzytowej 1986–2026” będzie zatem nie tylko spojrzeniem na cztery dekady pracy jednego twórcy, lecz także zaproszeniem do refleksji nad tym, czym może być sztuka, kiedy przestaje respektować sztywne granice pomiędzy mediami, miejscami i sposobami komunikowania.
Wernisaż odbędzie się 20 listopada 2026 roku o godz. 18:00 w Galerii PUNKT GTPS przy ul. Chlebnickiej 2 w Gdańsku.
Zapraszamy na spotkanie z twórczością Janusza Ploty – artysty, dla którego sztuka od czterdziestu lat pozostaje przestrzenią przejścia, dialogu i poszukiwania nowych form.
b.l.