FERBERIANUM – NOWY ROZDZIAŁ MAĆKOWYCH. SZKOŁA, BASEN, ZIELEŃ I BUSPAS W ZAMIAN ZA NOWĄ ZABUDOWĘ
Rada Miasta Gdańska wyraziła zgodę na ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej Ferberianum przy ulicach Bartniczej i Starogardzkiej. To ważny moment dla terenu dawnej mleczarni Maćkowy, który przez lata pozostawał niewykorzystany po zakończeniu działalności zakładu. Planowane przedsięwzięcie oznacza nie tylko powstanie nowego osiedla, ale również szereg inwestycji towarzyszących, które mają zostać zrealizowane na rzecz miasta i mieszkańców. Nowa szkoła podstawowa, ogólnodostępna pływalnia, ponad dwa hektary urządzonej zieleni w sąsiedztwie Parku Ferberów, buspas oraz ciąg pieszo-rowerowy w ciągu ul. Starogardzkiej – wartość tych inwestycji szacowana jest na około 100 mln zł. Zanim jednak na terenie dawnej mleczarni pojawi się zabudowa mieszkaniowa, zgodnie z przyjętymi zasadami mają zostać wykonane inwestycje towarzyszące.
Ferberianum powstaje w formule tzw. lex deweloper, czyli specustawy mieszkaniowej z 2018 roku, która pozwala – przy spełnieniu określonych warunków – ustalić lokalizację inwestycji mieszkaniowej także w miejscu, gdzie obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje inne funkcje. W przypadku Maćkowych obecny plan przeznaczał teren przede wszystkim pod funkcje produkcyjno-usługowe. Inwestor zdecydował się więc na procedurę przewidzianą przez specustawę, jednocześnie zobowiązując się do realizacji kosztownych inwestycji publicznych. W Gdańsku procedura ta została dodatkowo powiązana z dialogiem społecznym, dzięki któremu mieszkańcy mogli zapoznać się z koncepcją i zgłaszać swoje uwagi.
Grupa Polmlek nie jest typową firmą deweloperską. To polska grupa kapitałowa działająca przede wszystkim w branży mleczarskiej, ze stuprocentowym polskim kapitałem. To właśnie Polmlek jest właścicielem terenu dawnej mleczarni i to on zdecydował o zmianie sposobu wykorzystania tego obszaru. Historia tego miejsca jest jednak znacznie starsza niż sama koncepcja Ferberianum. Przez niemal cztery dekady działała tutaj Spółdzielnia Mleczarska Maćkowy. Zakład zakończył działalność w 2017 roku, a później jego zabudowania zostały wyburzone. W styczniu 2023 roku z krajobrazu tej części Gdańska zniknął również charakterystyczny, 65-metrowy komin dawnej mleczarni, którego rozbiórkę przeprowadzono przy użyciu 13 kilogramów dynamitu. Pozostał duży teren, który przez kolejne lata czekał na swoją przyszłość.
Portal „Gdańsk Miasto Marzeń” przyglądał się tej sprawie od początku, relacjonując kolejne etapy rozmów dotyczących Ferberianum. W styczniu 2025 roku uczestniczyliśmy w Gdańskim Dialogu Społecznym poświęconym planowanej inwestycji. Później opisywaliśmy kolejne spotkania mieszkańców, przedstawicieli miasta, projektantów oraz Grupy Polmlek. To właśnie podczas tych rozmów pojawiały się pytania dotyczące przyszłego układu komunikacyjnego, liczby samochodów, miejsc parkingowych, wysokości zabudowy oraz tego, czy rozwój mieszkaniowy będzie szedł w parze z rozwojem infrastruktury społecznej. Jednocześnie mieszkańcy zwracali uwagę na potrzebę szkoły, basenu, terenów rekreacyjnych, usług, a także innych funkcji potrzebnych rozwijającej się części miasta.
Dzisiaj koncepcja jest już znacznie bardziej konkretna. Na około 10-hektarowym terenie ma powstać 17 budynków mieszkalnych wielorodzinnych, o wysokości od czterech do siedmiu kondygnacji, z około 1300 mieszkaniami. Według założeń może tam zamieszkać około 3300 osób. W parterach części budynków przewidziano usługi, handel, gastronomię i inne funkcje potrzebne mieszkańcom. Zaplanowano również przestrzeń sąsiedzką, która ma służyć spotkaniom mieszkańców i działalności lokalnej.
Najważniejsze jest jednak to, że Ferberianum nie zostało pomyślane wyłącznie jako kolejny zespół mieszkaniowy. W ramach inwestycji towarzyszących ma powstać trzy kondygnacyjna szkoła podstawowa dla około 700 uczniów wraz z pełnowymiarową salą gimnastyczną. Według przedstawionych założeń budowa szkoły planowana jest na lata 2029–2030, przy sprawnym przebiegu procedur i prac budowlanych. W sąsiedztwie szkoły ma powstać także publiczna kryta pływalnia z 25-metrowym basenem, mniejszym basenem do nauki pływania oraz strefą rekreacyjną. Obiekt ma być zarządzany przez Gdański Ośrodek Sportu i służyć nie tylko przyszłym mieszkańcom Ferberianum, ale całej dzielnicy.
Istotnym elementem całego przedsięwzięcia jest również zieleń. Pomiędzy przyszłym osiedlem a historycznym Parkiem Ferberów ma powstać ponad dwa hektary publicznego, urządzonego terenu wypoczynku i rekreacji. Przewidziano tam między innymi plac zabaw oraz przestrzeń dla młodzieży i dorosłych. To ważne, ponieważ przy tak dużej liczbie nowych mieszkańców zieleń nie może być traktowana jedynie jako dekoracja pomiędzy budynkami. Musi stać się częścią codziennego życia dzielnicy – miejscem spacerów, odpoczynku, spotkań i aktywności.
Dużym wyzwaniem pozostaje komunikacja. W ciągu ul. Starogardzkiej planowany jest buspas od ul. Bartniczej w kierunku kanału Raduni, a także ciąg pieszo-rowerowy. Powstać ma również rondo na skrzyżowaniu Starogardzkiej, Bartniczej i Przemian oraz publiczna ul. Bartnicza. Same rozwiązania drogowe są jednak tylko jednym elementem większej układanki. Jeżeli na tym obszarze pojawi się kilka tysięcy nowych mieszkańców, miasto będzie musiało odpowiednio wcześniej zadbać również o komunikację zbiorową – zarówno o częstotliwość kursowania autobusów, jak i o odpowiednią liczbę pojazdów w miejskiej flocie. Rozwój dzielnicy nie może bowiem kończyć się na wybudowaniu mieszkań i jednej nowej drogi. Musi oznaczać również sprawne połączenie mieszkańców z pozostałymi częściami Gdańska.
Warto przypomnieć, że Orunia Górna–Gdańsk Południe należy do najszybciej rozwijających się części Gdańska. Nowe osiedla, rosnąca liczba mieszkańców i zmieniająca się struktura tej części miasta powodują, że potrzeby w zakresie edukacji, sportu, zieleni, komunikacji i usług rosną równie szybko jak liczba nowych mieszkań. Dlatego zagospodarowanie terenu dawnej mleczarni Maćkowy można rozpatrywać nie tylko w kontekście samej zabudowy mieszkaniowej, ale szerzej – jako próbę przekształcenia zdegradowanego i niewykorzystywanego już obszaru w część miasta wyposażoną w nowe funkcje społeczne. Kluczowe będzie jednak to, aby infrastruktura rzeczywiście nadążała za tempem przyrostu mieszkańców.
Dla mieszkańców istotne pozostaje także to, że inwestycje towarzyszące nie są jedynie deklaracją. Rada Miasta Gdańska w kwietniu 2026 roku wyraziła zgodę na zawarcie przez prezydenta miasta porozumienia z Ferberianum dotyczącego sposobu ich realizacji, a we wrześniu radni ustalili lokalizację inwestycji mieszkaniowej wraz z inwestycjami towarzyszącymi. Uchwała obejmuje szkołę dla 700 uczniów, ogólnodostępną krytą pływalnię, publiczny teren zieleni oraz buspas i ciąg pieszo-rowerowy przy ul. Starogardzkiej.
Maćkowy przechodzą więc dziś symboliczną zmianę epoki. Miejsce, które przez dziesięciolecia kojarzyło się z produkcją mleczarską, charakterystycznym kominem i przemysłowym krajobrazem, ma otrzymać zupełnie nowe funkcje. Ferberianum może stać się kolejnym etapem rozwoju tej części Gdańska, ale prawdziwa ocena tej przemiany będzie możliwa dopiero wtedy, gdy wraz z mieszkaniami rzeczywiście pojawią się szkoła, basen, zieleń, infrastruktura drogowa i sprawna komunikacja. Bo miasto to nie tylko budynki. Miasto to przede wszystkim ludzie, ich codzienne potrzeby i przestrzeń, w której mają żyć.
Portal „Gdańsk Miasto Marzeń” będzie nadal przyglądał się kolejnym etapom tej inwestycji – od planów i dokumentów, przez realizację inwestycji towarzyszących, aż po moment, kiedy teren dawnej mleczarni Maćkowy zacznie funkcjonować już jako nowa część Gdańska.
Gdańsk Miasto Marzeń
red. Beata Lewandowska